Bescherming van Gronings drinkwater vraagt om snel verbod op PFAS
Op 11 september 2026 bracht de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een rapport uit over de risico’s van TFA voor de drinkwaterkwaliteit.
TFA staat voor trifluorazijnzuur. Het is een korte PFAS-verbinding die onder andere ontstaat uit bepaalde bestrijdingsmiddelen, koelmiddelen en industriële processen en wordt aangetroffen in bodem, water en lucht. Van alle PFAS die wordt aangetroffen in grond- en oppervlaktewater, komt TFA tegenwoordig het vaakst voor.
Waterbedrijf Groningen herkent de zorgen van de ILT. Ook wij zien dat TFA steeds vaker voorkomt in bronnen waaruit wij drinkwater maken. Dit is een zorgelijke ontwikkeling.
Het drinkwater in Groningen is veilig. Tegelijkertijd maken wij ons zorgen over PFAS die steeds vaker worden aangetroffen in oppervlakte- en grondwater. Hiermee worden toekomstige generaties opgezadeld met een probleem dat veel moeilijker en duurder is op te lossen dan het voorkomen van PFAS.
Daarom pleiten wij voor een verbod op PFAS, ook in bestrijdingsmiddelen. Als drinkwaterbedrijf in Groningen werken wij graag nog intensiever samen met overheden en sectoren als de landbouw aan oplossingen in het stroomgebied van de Drentsche Aa en onze grondwaterbeschermingsgebieden.
Waarom maken we ons zorgen?
TFA is een PFAS die zich gemakkelijk verspreidt en moeilijk uit water is te verwijderen. TFA ontstaat onder meer door het gebruik van bestrijdingsmiddelen en door de productie en het gebruik van koelmiddelen zoals in auto’s, airco’s en warmtepompen. De stof breekt niet af, komt in bodem, water en lucht terecht en verdwijnt niet vanzelf uit de natuur. Zo komt TFA uiteindelijk ook in onze bronnen (oppervlaktewater en grondwater) terecht.
In de Drentsche Aa treffen wij geregeld hoeveelheden TFA aan die de norm overschrijden. Bij Waterbedrijf Groningen maar ook elders in Nederland wordt de stof inmiddels eveneens aangetroffen in het diepe grondwater. Dat maakt ons bezorgd. Onze bronnen zijn inmiddels niet meer vrij van PFAS zoals TFA. Hoe meer PFAS in onze leefomgeving terechtkomt, hoe moeilijker het wordt om betrouwbaar drinkwater te leveren.
Wij herkennen ons in de conclusie van ILT dat er op dit moment te weinig plannen worden gemaakt die gericht zijn op het beheersten van het risico van TFA in grond- en oppervlaktewater.
Is het drinkwater uit de kraan veilig?
Ja. Het drinkwater van Waterbedrijf Groningen voldoet aan alle wettelijke normen en kan veilig worden gedronken. Onze zorg gaat niet over het drinkwater van vandaag, maar over de bronnen waaruit we ook over twintig, dertig of vijftig jaar nog drinkwater willen maken.
Waarom wordt TFA niet uit het water gehaald?
Dat klinkt eenvoudig, maar is het niet. Het verwijderen van TFA vraagt veel energie, vereist veel chemicaliën en veel (verbruiks)water, is duur en leidt bovendien tot reststromen die opnieuw moeten worden verwerkt. Daarom vinden wij dat de oplossing niet begint bij de drinkwaterzuivering, maar bij het voorkomen van de vervuiling.
Wij geloven in bescherming aan de bron. Wat niet in onze bronnen terechtkomt, hoeven we er ook niet uit te halen. Voorkomen is effectiever, duurzamer en uiteindelijk goedkoper dan achteraf zuiveren.
Nu handelen
De komende tijd onderzoekt het College voor toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) de gevolgen van 46 toegelaten PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen. Wij vinden net als ILT dat we daar niet langer op kunnen wachten. Hoe langer deze stoffen in het milieu terechtkomen, hoe groter het probleem wordt.
Daarom sluiten we ons aan bij de oproep van onze branchevereniging Vewin om binnen de Europese Unie een verbod op PFAS in te stellen en de toepassing van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen zo snel mogelijk te stoppen.
Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA is wat ons betreft op dit vlak veelbelovend:
“Nederland wordt kartrekker voor een Europees verbod op PFAS. Ondertussen wordt samen met betrokken partijen gekeken naar manieren om de vraag naar PFAS-houdende producten bij consumenten terug te dringen en hen te helpen kiezen voor alternatieven zonder PFAS. We bezien of en hoe op korte termijn een lozingsverbod mogelijk is.”
Samen oplossingen vinden
De uitdaging is om deze belofte van het kabinet om te zetten in concrete actie. Hierbij zien ook wij kansen voor provincies en gemeenten om grondwaterbeschermingsgebieden en (de omgeving van) de Drentsche Aa beter te beschermen door hierover richtlijnen op te nemen in omgevingsbeleid en verordeningen.
Wij blijven hierbij graag via de bestaande samenwerkingsverbanden onze kennis en expertise aanbieden, om samen met overheden en de landbouw tot passende oplossingen te komen.